صفحه اصلي > طرح های تحقیقاتی مركز > طرح های پایان یافته > تدوین شاخص ترکیبی بهزیستی کودکان 
سه شنبه ٠٤ مهر ١٣٩٦
تدوین شاخص ترکیبی بهزیستی کودکان
 

چکیده

زمینه و هدف : در سه دهه اخیر کیفیت زندگی و بهزیستی کودکان به شکل فزاینده ای در سطح جهانی مورد توجه و سنجش قرار گرفته است. بهزیستی کودکان را عملکرد شخصی سالم و موفقیت آمیز، دارا بودن روابط اجتماعی مثبت با افراد خانواده، همتایان، مراقبین بزرگسال، و موسسات جامعه، یک محیط اجتماعی فراهم آورنده ی امنیت، حقوق انسانی و مدنی، عدالت اجتماعی و مشارکت در جامعه مدنی تعریف کرده اند. بسیاری از کشورهای توسعه یافته، وضعیت زندگی و بهزیستی کودکان در حوزه های مختلف آن را با استفاده از مجموعه نشانگرهایی در شاخص های ملی و بین المللی مورد سنجش قرار می دهند. این سنجش به کشورها امکان میدهد تا سیاست ها و برنامه های معطوف به کودکان را بر اساس شواهد در کشورهای مختلف جهت دهی نمایند. در ایران توجه به حقوق و جایگاه کودکان با تصویب پیمان نامه جهانی حقوق کودک در سال 1373 و گسترش فعالیت نهادهای مدنی حمایت از کودکان در سه دهه ی اخیر روند افزایشی داشته است. به علاوه در سطح ملی وضعیت سلامت کودکان با اجرای سنجش های کشوری مانند سیمای جمعیت و سلامت توسط وزارت بهداشت، به طور نسبتا منظم مورد بررسی قرار می گیرد. با این حال حتی در حوزه سلامت، موضوعات مهمی مانند سلامت روان و سلامت جنسی یا گروه های سنی مانند نوجوانان کمتر مورد توجه قرار گرفته اند. به علاوه اطلاعات و معیارهای روشنی برای سنجش سایر ابعاد زندگی کودکان در سطح ملی مانند روابط خانوادگی، مسکن و شرایط اقتصادی وجود ندارد. برای آگاهی از وضعیت بهزیستی کودکان ایرانی، لازم است نخست شاخصی برای سنجش وضعیت بهزیستی کودکان مبتنی بر تجارب کودکان، خانواده ها و مطلعین این حوزه تدوین گردد. این مطالعه با هدف تدوین شاخص بهزیستی برای کودکان در ایران انجام شده است.

مواد و روش: این مطالعه یک مطالعه کاربردی است که در چهار مرحله و با استفاده از مجموعه ای از روش های مرور منابع، مطالعه کیفی از نوع تحلیل محتوا، روش دلفی و روش ساخت شاخص ترکیبی OECD انجام شد. مطالعه در سال 95-1394 در شهر تهران انجام گرفت. در مرحله اول مطالعه منابع مرتبط با شاخص های بهزیستی کودکان جمع آوری و اطلاعات آن استخراج شد و در ماتریسی قرار گرفت. در مرحله دوم دیدگاه های افراد مطلع، کودکان و خانواده ها در مورد ابعاد، مولفه ها و بیانگرهای بهزیستی کودکان از طربق اجرای مطالعه کیفی به روش تحلیل محتوای جهت دار(قیاسی) جمع آوری شد و در ماتریس حاصل از مرور منابع قرار گرفت. در مرحله سوم مجموعه ی اطلاعات جمع آوری شده از دو مرحله قبل در سه دور مطالعه دلفی مورد بررسی توسط مطلعین قرار گرفت و ابعاد، مولفه ها و بیانگرهای نهایی انتخاب شدند. در مرحله ی چهارم، داده های کشوری مربوط به بیانگرهای منتخب جمع آوری شد و با روش ساخت شاخص ترکیبی OECD، شاخص ترکیبی ساخته شد.

یافته ها: بر اساس نتایج حاصل از مرحله آخر مطالعه و تحلیل عاملی شاخص بهزیستی کودکان مرکب از 10 نشانگر ساخته شد. این نشانگرها عبارت بودند از: درصدکودکان زیر 5 سال دارای کوتاه قدی، درصدکودکان زیر 5 سال دارای لاغری، درصدکودکان زیر 5 سال دارای کم وزنی، درصدکودکان 5-14 ساله ای که کار می کنند، نسبت خانوارهای دارای کودک و دارای خودرو، درصدکودکان زیر 5 سالی که 3 یا بیشتر از سه کتاب کودک دارند، نسبت خانوارهای دارای کودک و سرپرست بیکار، میانگین مساحت واحد مسکونی به ازای هر عضو خانواده، میزان خالص حضور در دبیرستان و درصدکودکان 36 تا 59 ماهه ای که یک بزرگتر دربیش از 4 فعالیت با آنها مشارکت کرده است. بر اساس نتایج این شاخص سه استان یزد، سمنان و البرز دارای بالاترین و سه استان سیستان و بلوچستان، هرمزگان وکهکیلویه و بویراحمد دارای پایین ترین رتبه بهزیستی کودکان هستند.

نتیجه گیری: به نظر میرسد که سه بعد بهزیستی مادی، سلامت جسمی و آموزش دارای همبستگی بالایی بوده و قادرند در حد قابل توجهی معرف بهزیستی کودکان باشند. اما نامتوازن بودن وضعیت بهزیستی کودکان که از مشاهدة نمودار تارعنکبوتی بهزیستی کودک در کشور و استانها قابل استنباط است، به ویژه در ابعاد بهزیستی اقتصادی و برخورداری از فرصت های آموزشی نشان می دهد که در همه کشور لازم است اقدامات بیشتری در جه ارتقا بهزیستی کودکان انجام گردد.

کلیدواژه ها: ابعاد بهزیستی، ایران، بهزیستی کودکان، شاخص ترکیبی

 

دانشگاه علوم بهزیستی...تماس با دانشگاهگروه های آموزشیمراکز پژوهشیمراکز درمانینقشه سایت دانشگاه

Copyright © 2009 U.S.W.R - All rights reserved .University of Social Welfare and Rehabilitation Sciences